Những trận đổ máu hồi người Pháp mới sang ta

HÌNH VUA TỰ-ĐỨC HỒI ẤY

Chuyện này chép rõ các trận từ hồi người Pháp mới sang ta đến đời vua Duy-Tân, có đủ hình các yếu-nhân Pháp, Nam.

nhât-nam thu-quan HÀNG GAI HANOI, XUẤT-BẢN GIỮ BẢN-QUYỀN

Cuốn 1

Giá 3 xu

NGÔ-TẤT-TỐ SOẠN.

Tiểu-dẫn

Làm dân Việt-nam, chắc ai cũng biết rằng: từ đầu đời Tự-đức cho đến cuối đầu Duy tân, trong nước xẩy ra nhiều chuyện rối-ren, thật là thời kỳ quan-hệ trong lịch-sử. Thế nhưng cũng chỉ biết vậy, ít người rõ được ngành-ngọn, là vì sách vở hoặc thiếu-thốn, hoặc linh-tinh, không nhờ vào đâu mà kê-cứu được. Cũng bởi cái lòng « muốn biết », chúng tôi đã tốn nhiều công-phu sưu-tầm được nhiều tài liệu xác-thực. Nay đem góp-nhặt sếp-đặt, viết ra bộ này cống-hiến những ai cùng chung một tính « muốn biet » đó.

Sách này, bắt đầu từ hồi người Pháp mới sang Ta, kết-cục đến cuộc Bảo hộ thành-lập. Trong đó bao nhiêu trận đánh kịch liệt như trận Cần thơ, trận Thuận An, trận Hà nội, trận Sơn tây v.v. và những đám giặc kiệt-hiệt, như giặc Cai-vàng, giặc Tạ-văn-Phụng v. v. đều theo ngày tháng trước sau, chép thật rành-rọt. Ngoài ra những trận đánh nhỏ, những toán giặc nhỏ, những chuyện xẩy ra ở trong triều, những việc can-liên đến mấy nước bên cạnh, cùng là quan-lại hành-động những gì, dân-tình tật khổ ra sao, cũng đều theo cái « biết » của mình mà chép rất kỹ, và có hệ-thống. Độc-giả đọc hết, chắc cũng xét công khó-nhọc cho chúng tôiSOẠN GIẢ CẨN CHÍ

Pháp-Nam giao-chiến

Coi đây đủ biết ai được, ai thua!

Những trận đổ máu hồi người Pháp mới sang ta

NGÔ-TẤT TỐ SOẠN, NHẬT-NAM XUẤT BẢN GIỮ BẢN QUYỀN, CẤM TRÍCH LỤC VÀ IN LẠI CÁC HÌNH ẢNH TRONG SÁCH

〇◣

I. — Trái phá bắt đầu nổ trên đất Việt-nam

Sang mùa Thu, đã hơn một tháng, cửa Biển Đà-nẵng vẫn không khác gì mùa hè: ngày nào cũng nắng trang-trang từ sớm đến tối.

Mồng 5 tháng 8!

Cái ngày đáng sợ hơn mọi ngày.

Vừa mới sáng ra đã thấy oi bức lạ lùng. Mặt trời càng lên cao, khí nóng càng gắt.

Bốn phương tám mặt không động một ngọn gió nào. Mặt biển yên lặng như tờ, Mấy cái hờm đá ven biển mọi khi có sóng nhỏ vỗ vào oằm-oặp, lúc ấy cũng im phăng-phắc.

Trên làn nước mênh mông vô-cùng tận, bóng mây trắng sóa kéo suốt từ Bắc xuống Nam, khum-khum úp kín một bầu vũ-trụ. Trời biển trong vắt như chiếc nồi thủy-tinh. Thẳng chỗ chân mây sáng quắc, giáp với ngấn nước xáng lè, người ta nhìn rõ mấy đoàn buồm trắng của

HÌNH VUA HÀM-NGHI NGÀY NAY (Kỳ sau có hình ngài mặc triều-phục hồi nhỏ)

những chiếc thuyền đánh cá, giống như đàn sếu bạch điểm rong bức tranh sơn-thủy.

Quá trưa, sức nắng càng kịch-liệt.

Cát trên bờ biển bị ánh « lửa trời » thiêu đốt, đều thành những hột cát rang. Khí nóng bốc lên, khắp bờ biển y như lò hầm.

Hai mươi đội thủy-binh trong đồn Đà-nẵng cũng chung hoàn-cảnh với những hột cát kia, trừ ra ít kẻ quạt hầu thày đội, thày cai, họ đều tản-mác tìm chỗ bóng cây mà ẩn.

Mặt trời xế bóng, ánh nắng quáng lòa lúc nẫy, biến ra đỏ bừng bừng. Xa tít ngoài khơi, lù lù hiện ra cái bóng đen đen, hình như một ngọn cù-lao mới mọc, mà hình như ngọn cù-lao ấy vẫn đương đi mãi vào mạn bờ-biển, càng nhìn càng rõ thêm.

Lấy làm lạ, bọn lính canh ngày, vội trình với viên Thủy-binh Đề-đốc,

Trong trại trung quân, một người sức béo lăm-lẳm, đầu trọc và trắng như bông hoa vậy, trùng trục khoác mảnh quần lá-đắp nằm tréo góc dường nọ sang góc dường kia, hai bên hai tên lính cầm đôi quạt lông phe-phẩy quạt vào, Thủy-binh Đề-đốc Nguyễn-văn-trọng đương chội-luộc về hơi nắng.

Thấy trình, viên tướng già đó lập tức ngồi giậy giật chiếc quạt lông của tên lính hầu che đầu lên trời, hiếng một con mắt ngóng ra ngoài khơi.

— Cái bóng đen đen vẫn lù lù tiến vào.