Qua đèo Ba Dội
Tiểu dẫn (Dương Quảng Hàm): Đèo Ba-Dội tên chữ là Tam-điệp-sơn (tên đặt thế vì có ba đợt núi) ở chỗ giáp-giới hai tỉnh Ninh-bình và Thanh-hóa; đường quan-lộ đi vào Trung-kỳ phải qua đèo ấy.
Một đèo, một đèo, lại một đèo,Khen ai khéo đặt (tạc) cảnh cheo-leo.Cửa son đỏ loét tùm-bum nóc,Hòn đá xanh rì lún-phún rêu.Lắt lẻo cành thông cơn gió thốc,Đầm-đìa lá liễu hạt sương gieo.Hiền-nhân quân-tử ai là chẳng,Mỏi gối chồn chân cũng phải trèo.
Về bài thơ
Đèo Ba Dội (Tam Điệp) nằm giữa Ninh Bình và Thanh Hóa, trên con đường thiên lý từ Bắc vào Nam. Hồ Xuân Hương tả cảnh đèo cheo leo: ba lớp đèo nối nhau, cửa son, hòn đá phủ rêu, cành thông trước gió, lá liễu đẫm sương.
Như nhiều bài khác của bà, lời tả cảnh có thể đọc theo hai nghĩa; chính Dương Quảng Hàm cũng hỏi người học nhận ra "ý lẳng lơ" trong đó. Hai câu kết là cái cười tinh nghịch nhắm vào các bậc "hiền nhân quân tử": ai rồi cũng phải mỏi gối chồn chân mà trèo.
Lời giới thiệu của Ánh Đèn.
Chú thích
Câu 3, 4 có bản chép: Đất rồ mai giải xanh um cỏ; Đá chởm gan gà mốc thếch rêu.
Câu hỏi đọc hiểu
I. Ý tưởng. — Thế nào là một bài thơ tức-cảnh? 2. Tác-giả lấy những cảnh-tượng gì tả chỗ đèo Ba Dội? Các cảnh-tượng ấy có vẻ gì?
3. Nói rõ bài này tuy vẫn tả cảnh thiên nhiên mà có ý lẳng lơ. So bài này với bài tức cảnh đèo Ngang của Bà Huyện Thanh-quan tr. 16.
II. Lời văn. — 1. Ba chữ đèo trong câu phá đặt trùng điệp thế có hiệu-lực gì? — 2. Nhặt các chữ hình-dung-từ (adjectif) trong bài này mà thích giải và phê bình. Nói những chữ ấy đọc lên có làm cho người ta mưỡng tượng được hình-sắc hay thanh-âm các sự vật không?
Văn bản bài thơ, chú thích, lời bình, câu hỏi: Dương Quảng Hàm, Quốc văn trích diễm (1925), bài 6. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.
Đọc cả tập Thơ Hồ Xuân Hương trong phòng đọc
Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.
Thơ Hồ Xuân Hương khác
Nguồn bài thơ: Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.