Cung oán ngâm khúc

"Cung oán ngâm khúc" (chữ Hán: 宮怨吟曲) hay "Cung oán ngâm" là tác phẩm kiệt xuất của Nguyễn Gia Thiều, được viết bằng chữ Nôm, gồm 356 câu thơ làm theo thể song thất lục bát.

Trải vách quế gió vàng hiu hắt Mảnh vũ y lạnh ngắt như đồng Oán chi những khách tiêu phòng Mà xui phận bạc nằm trong má đào. Duyên đã may cớ sao lại rủi? Nghĩ nguồn cơn dở dói sao đang? Vì đâu nên nỗi dở dang Nghĩ mình, mình lại thêm thương nỗi mình! Trộm nhớ thuở gây hình tạo hóa Vẻ phù dung một đóa khoe tươi Nụ hoa chưa mỉm miệng cười Gấm nàng Ban đã lạt mùi thu dung. Áng đào kiểm đâm bông não chúng Khóe thu ba rợn sóng khuynh thành Bóng gương lấp loáng trong mành Cỏ cây cũng muốn nổi tình mây mưa. Chìm đáy nước cá lừ đừ lặn Lửng lưng trời nhạn ngẩn ngơ sa Hương trời đắm nguyệt say hoa Tây Thi mất vía, Hằng Nga giật mình. Câu cẩm tú đàn anh họ Lý Nét đan thanh bậc chị chàng Vương Cờ tiên rượu thánh ai đang Lưu Linh, Đế Thích là làng tri âm. Cầm điếm nguyệt phỏng tầm Tư Mã Địch lầu thu dường gã Tiêu Lang Dẫu nghề tay múa miệng xang Thiên tiên cũng xếp nghê thường trong trăng. Tài sắc đã vang lừng trong nước Bướm ong còn xao xác ngoài hiên Tai nghe nhưng mắt chưa nhìn Bệnh Tề Tuyên đã nổi lên đùng đùng. Hoa xuân nọ còn phong nộn nhụy Nguyệt thu kia chưa hé hàn quang Hồng lâu còn khóa then sương Thâm khuê còn rấm mùi hương khuynh thành. Làng cung kiếm rắp ranh bắn sẻ Khách công hầu ngấp nghé mong sao Vườn xuân bướm hãy rào rào Thấy hoa mà chẳng lối vào tìm hương. Gan chẳng đá khôn dường khá chuyển Mặt phàm kia dễ đến Thiên Thai Hương trời sá động trần ai Dẫu vàng nghìn lạng dễ cười một khi. Ngẫm nhân sự cớ gì ra thế Sợi xích thằng đâu để vướng chân Vắt tay nằm nghĩ cơ trần Nước dương muốn rẩy nguội dần lửa duyên. Kìa thế cục như in giấc mộng Máy huyền vi mở đóng khôn lường Vẻ chi ăn uống sự thường Cũng còn tiền định khá thương lọ là! Đòi những kẻ thiên ma bách chiết Hình thì còn bụng chết đòi nau Thảo nào khi mới chôn nhau Đã mang tiếng khóc ban đầu mà ra! Khóc vì nỗi thiết tha sự thế Ai bày trò bãi bể nương dâu? Trắng răng đến thuở bạc đầu Tử, sinh, kinh, cụ làm nau mấy lần. Cuộc thành bại hầu cằn mái tóc Lớp cùng thông như đúc buồng gan Bệnh trần đòi đoạn tâm toan Lửa cơ đốt ruột, dao hàn cắt da. Gót danh lợi bùn pha sắc xám Mặt phong trần nắng rám mùi dâu Nghĩ thân phù thế mà đau Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê! Mùi tục lụy lưỡi tê tân khổ Đường thế đồ gót rỗ kỳ khu Sóng cồn cửa bể nhấp nhô Chiếc thuyền bào ảnh lô xô gập ghềnh? Trẻ tạo hóa đành hanh quá ngán Chết đuối người trên cạn mà chơi Lò cừ nung nấu sự đời Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương. Đền vũ tạ nhện giăng cửa mốc Thú ca lâu dế khóc canh dài Đất bằng bỗng rấp chông gai Ai đem nhân ảnh nhuốm mùi tà dương? Mồi phú quý dử làng xa mã Bả vinh hoa lừa gã công khanh Giấc Nam Kha khéo bất bình Bừng con mắt dậy thấy mình tay không! Sân đào lý mây lồng man mác Nền đỉnh chung nguyệt gác mơ màng Cánh buồm bể hoạn mênh mang Cái phong ba khéo cợt phường lợi danh. Quyền họa phúc trời tranh mất cả Chút tiện nghi chẳng trả phần ai Cái quay búng sẵn trên trời Mờ mờ nhân ảnh như người đi đêm. Màu mộc thạch vàng kim ố cổ Nét cầm ngư ủ vũ ê phong Tiêu điều nhân sự đã xong Sơn hà cũng ảo, côn trùng cũng hư. Cầu Thệ thủy ngồi trơ cổ độ Quán thu phong đứng rũ tà huy Phong trần đến cả sơn khê Tang thương đến cả hoa kia cỏ này. Tuồng ảo hóa đã bày ra đấy Kiếp phù sinh trông thấy mà đau Trăm năm còn có gì đâu Chẳng qua một nấm cổ khâu xanh rì. Mùi tục lụy dường kia cay đắng Vui chi mà đeo đẳng trần duyên Cái gương nhân sự …