Thơ Nguyễn Công Trứ

Vũ trụ nội mạc phi phận sự, Ông Hy Văn tài bộ đã vào lồng. Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông, Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng. Lúc bình Tây, cờ đại tướng. Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên, Đô môn giải tổ chi niên, Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng. Kìa núi nọ phau phau mây trắng, Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi. Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì, Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng. Được mất dương dương người thái thượng, Khen chê phơi phới ngọn đông phong. Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng, Không Phật, không Tiên, không vướng tục. Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú, Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung. Trong triều ai ngất ngưởng như ông!

Bỏ vợ lẽ cảm tác

Mười hai bến nước, một con thuyền Tình tự xa xôi, đố vẽ nên! Tự biệt nhiều lời so vắn giấy Tương tư nặng gánh chứa đầy thuyền Rồi đây nỏ biết quên hay nhớ Từ đó mà mang nợ với duyên Tình ấy trăng kia như biết với Chia làm hai nửa giọi hai bên!

Bỡn cô đào già

Liếc trông giá đáng mấy mười mươi Đem lạng vàng mua lấy tiếng cười Giăng xế nhưng mà cung chửa khuyết Hoa tàn song lại nhị còn tươi Chia đôi duyên nọ đà hơn một Mà nét xuân kia vẹn cả mười Vì chút tình duyên nên đằm thắm Khéo làm cho bận khách làng chơi

Ca tự biệt

Kẻ về người ở Bồi hồi thay lúc phân kỳ Khéo quấy người hai chữ tình si Lửa ly biệt bầng bầng không lúc nguội! Bát ngát trăm đường bối rối Biệt thì dung dị, kiến thì nan Trót đa mang khúc hát cung đàn Nên dan díu mối tình chưa dứt Sá nghĩ xa xôi nghìn dặm đất Tiếc công đeo đẳng mấy năm trời Khi ra vào tiếng nói giọng cười Một ngày cũng là người tri kỷ Sao nỡ để kẻ vui người tẻ Gánh tương tư riêng nặng bề bề? Thương thay người ở đôi quê Nẻo đi thì nhớ, nẻo về thì thương! Tính sao cho vẹn trăm đường?

Cách ở đời

Ăn ở sao cho trải sự đời: Vừa lòng cũng khó, há rằng chơi. Nghe như chọc ruột, tai làm điếc; Giận đã căm gan, miệng mỉm cười. Bởi số chạy đâu cho khỏi số; Lụy người nên nỗi phải chiều người. Mặc ai, chớ để điều ân oán, Chung cục thời chi cũng tại trời.

Cảnh xa nhà

Nỗi nọ đường kia, xiết nói năng! Đêm nằm không ngủ, biết mần răng? Đầu ngành mấy tiếng chim kêu gió Trước điếm năm canh chó sủa giăng Phảng phất lòng quê khôn nén được Mơ màng cuộc thế cũng cầm bằng Đêm gà eo óc, trời chưa rạng Tình tự này ai biết hay chăng?

../

Trời đất cho ta một cái tài Giắt lưng dành để tháng ngày chơi Dở duyên với rượu khôn từ chén Trót nợ cùng thơ phải chuốt lời Cờ sẵn bàn son xe ngựa đó Đàn còn phím trúc tính tình đây Ai say, ai tỉnh, ai thua được Ta mặc ta mà ai mặc ai!

../

Cầm, kỳ, thi, tửu, Đường ăn chơi mỗi vẽ mỗi hay. Đàn năm cung, giéo-giắt tính tình đây; Cờ đôi nước, rập-rình xe ngựa đó. Thơ một túi, phẩm-đề câu nguyệt lộ; Rượu ba chung, tiêu sái cuộc yên-hà. Thú xuất trần, tiên vẫn là ta; Sánh Hoàng-Thạch, Xích-Tùng, ờ cũng đáng. Cầm tứ tiêu nhiên, kỳ tứ sảng; 琴 思 瀟 然 棋 思 爽 Thi hoài lạc hĩ, tửu hoài nồng. 詩 懷 樂 矣 酒 懷 濃 Một chữ nhàn giá lại đáng muôn chung, Người ở thế, dẫu trăm năm là mấy. Sách có chữ, « Nhân sinh thích chí 人 生 適 志 », Đem ngàn vàng chác lấy chuyện cười. Chơi cho lịch mới là chơi, Chơi cho đài-các, cho người biết tay. Tài tình dễ mấy xưa nay.

../

Thi tửu cầm kỳ khách Phong vân tuyết nguyệt thiên Nợ tang bồng hẹn khách thiếu niên Cuộc hành lạc vẫy vùng cho phỉ chí Thơ một túi gieo vần Đỗ, Lý Rượu lưng bầu rót chén Lưu Linh Đàn Bá Nha gảy khúc tính tang tình Cờ Đế Thích đi về xe pháo mã Lúc vị ngộ Vị Tân, Sằn Dã Lấy bút nghiên mà hẹn với non sông Xe Thang, Văn nhất đán tao phùng Bao nhiêu nợ tang bồng đem giả hết Tri mệnh thức thời duy tuấn kiệt Hữu duyên hà xứ bất phong lưu? Ngô nhân hà cụ hà ưu?