Con ve và con kiến
Lời dẫn
Con ve và con kiến (La Cigale et la Fourmi) là bài mở đầu tập Ngụ ngôn đầu tiên của La Fontaine, in năm 1668, và cũng là bài đầu tiên trong tập Thơ ngụ ngôn La Fontaine do Nguyễn Văn Vĩnh dịch.
Chuyện rất ngắn: con ve hát suốt mùa hè, đến khi gió bấc thổi thì chẳng còn gì ăn, phải sang vay chị kiến hàng xóm.
Nguyễn Văn Vĩnh kể rằng ông dịch tập thơ này từ khi còn ít tuổi, chưa làm văn vần bao giờ, và cốt dịch cho đúng tinh thần hơn là đúng từng chữ. Bởi vậy bài thơ mang giọng nói rất Việt: có lời thề "Đất Trời", có cả chuyện vay trả "vốn lời".
Ve sầu kêu ve ve,Suốt mùa hè,Đến kỳ gió bấc thổi,Nguồn cơn thật bối-rối.Một miếng cũng chẳng còn,Ruồi bọ không một con.Vác miệng chịu khúm-núm,Sang chị kiến hàng-xóm.Xin cùng chị cho vay,Giăm ba hạt qua ngày.— Từ nay sang tháng hạ,Em lại xin đem trả.Trước thu, thề Đất Trời!Xin đủ cả vốn lời.Tính Kiến ghét vay cậy,Thói ấy chẳng hề chi.— Nắng ráo chú làm gì?Kiến hỏi Ve như vậy.Ve rằng:— Luôn đêm ngày,Tôi hát, thiệt gì bác?Kiến rằng:— Xưa chú hát!Nay thử múa coi đây.
Đọc chậm
Hãy đọc to mấy dòng đầu. Dòng thứ hai, "Suốt mùa hè", ngắn hẳn lại, chỉ ba tiếng, như cả một mùa hè trôi qua trong chớp mắt. Bản tiếng Pháp cũng có một dòng ngắn như thế ở đúng chỗ ấy, và người dịch đã giữ được cái nhịp đó.
Rồi để ý đoạn kết. Kiến không mắng, không giảng giải, chỉ hỏi một câu, nghe xong thì đáp gọn: "Nay thử múa coi đây." Câu trả lời lạnh đến buồn cười. Đọc chậm, mỗi người sẽ tự hỏi mình đứng về phía ai: con kiến chăm chỉ mà khó tính, hay con ve chỉ biết hát. La Fontaine không nói thay ta.
Lời dẫn và ghi chú đọc chậm của Ánh Đèn.
Đọc cả tập Thơ ngụ ngôn La Fontaine trong phòng đọc
Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.
Trong sách: Thơ ngụ ngôn La Fontaine — Jean de La Fontaine · Nguyễn Văn Vĩnh dịch
Nguồn: Thơ ngụ ngôn La Fontaine, Nguyễn Văn Vĩnh dịch, bản 1951 trên Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.