Thơ ngụ ngôn La Fontaine

LA FONTAINE.— Ông Jean de la FONTAINE sinh tại Château-Thierry năm 1621, chết tại Paris năm 1695. Cụ thân-sinh ra ông vốn làm kiểm-lâm, trước định cho ông đi học để làm nhà thầy, song ông không có đủ tư-cách theo đạo tu-hành, cho nên lại bỏ trường nhà dòng mà học khoa hình-luật. Cha thấy tính bông-lông bèn lấy vợ và nhường chức kiểm-lâm cho, nhưng ông La Fontaine không phải là một bậc quan-lại hoàn-toàn tư-cách, mà cũng chẳng phải là một người giữ được gia-đạo. Sau bỏ cả chức và quên cả vợ. Nguyên ông La Fontaine có ba tật, khiến nên người gia-trưởng rất xấu, một là tật mê gái, hai là tật biếng-lười, ba là tật hay làm thơ.

Thích làm thơ từ thuở 22 tuổi. Về sau gặp được quan hộ-bộ Fouquet là một người quyền-thế to, lắm của, mà lại hay hậu-đãi những người hay chữ và có tài, mới cấp cho ông La Fontaine mỗi năm 1000 livres. Cứ ba tháng một kỳ lĩnh tiền, bắt phải vịnh một bài thơ làm biên-lai.

Từ lúc ông La Fontaine yên được nơi ăn chốn ở, mới làm ra những thơ này, dị-thường như trò đùa bỡn, mà xem ra nghĩa-lý sâu sắc vô cùng, ngày nay ở bên nước Pháp lấy làm sách học, ai ai đều biết thuộc lòng.

Mấy lời của dịch-giả

Tập dịch-văn này tôi làm ra kể đã lâu năm lắm rồi, khi còn ít tuổi, chưa làm văn vần bao giờ, mà đọc qua thơ La Fontaine cũng phải cảm-hứng, chấp-chảnh nên vần, tuy lắm câu văn còn lấc-cấc lắm, nhưng các bạn độc-giả, cũng nhiều ông xét quá rộng cho là dụng công dịch lấy đúng. Đúng đây là đúng cái tinh-thần, chứ không có nề gì những chữ hổ đổi làm sư-tử, cái gạy đổi ra con chó, khiến cho những người thắt-mắt được một cuộc vui, ngồi soi-bói từng câu từng chữ, mà kể được ra có ba bốn chỗ dịch lầm.

Những chỗ sai lầm đó, trong bản in này cũng xin cứ để nguyên không dám chữa. Lại in thêm cả nguyên-văn tiếng Pháp ra cho ai nấy có thể khảo xét.

Nguyễn Văn Vĩnh THƠ NGỤ-NGÔN LA FONTAINE dịch-giả Nguyễn Văn Vĩnh Con Ve và con Kiến Ve sầu kêu ve ve, Suốt mùa hè, Đến kỳ gió bấc thổi, Nguồn cơn thật bối-rối. Một miếng cũng chẳng còn, Ruồi bọ không một con. Vác miệng chịu khúm-núm, Sang chị kiến hàng-xóm. Xin cùng chị cho vay, Giăm ba hạt qua ngày. — Từ nay sang tháng hạ, Em lại xin đem trả. Trước thu, thề Đất Trời! Xin đủ cả vốn lời. Tính Kiến ghét vay cậy, Thói ấy chẳng hề chi. — Nắng ráo chú làm gì? Kiến hỏi Ve như vậy. Ve rằng: — Luôn đêm ngày, Tôi hát, thiệt gì bác? Kiến rằng: — Xưa chú hát! Nay thử múa coi đây. ❋ Con cá nhỏ và người đánh cá Miễn là cá sống dưới hồ, Cỏn-con cũng có ngày to kếch-xù. Nhưng mà cá đã cắn cu (câu), Thả ra tôi nghĩ còn ngu nào tầy! Mỗi chốc câu lại được ngay. Cá chép nọ lúc ngày còn nhỏ, Mắc lưỡi câu anh nọ bên sông. Người rằng: — Thôi cũng là xong, Chẳng chi cũng miếng ở trong đĩa đầy, Sao bằng ta bỏ ngay vào rỏ. Cá chép con lại nỏ mồm kêu: — Thân tôi phỏng được bao nhiêu. Chẳng qua nửa miếng là nhiều chứ chi? Xin ông đợi đến khi tôi lớn, Tôi lại đây để đón ông câu. Đắt tiền cũng có người thầu (mua), Chẳng hơn cá oắt phải câu hàng nghìn. Mà hồ dễ đã nên một đĩa, Ăn chua mồm thấm thía vào đâu. Người rằng: — Dầu chẳng thấm đâu, Hỡi anh cá oắt ra mầu khôn-ngoan, Thôi anh hãy khoan khoan lời tán, Bữa chiều nay tạm rán ăn chơi. Gà chuồng ai thả đuổi chơi, Biết đâu cá nước chim trời mà tin. ✤ Chó rừng và chó giữ nhà Chó rừng kia xương ngoài da bọc, Bởi chó nhà săn-sóc trông nom, Bữa kia gặp một chó xồm, Tròn quay béo mượt, phải hôm chạy quàng. Chó rừng cũng tính choang một mẻ, Vồ anh kia mà xé thịt ra. Ngặt rằng chó lớn thực-thà, Ví bằng đấu sức ai đà dám đoan. Rằng chó rừng quyết toan được trận. Sơn-cẩu ta đành phận …