Thơ › Trần Tế Xương (Tú Xương)
Hỏng thi
Trước khi ra bảngNgày mai tớ hỏng, tớ đi ngay,Cúng giỗ từ đây nhớ lấy ngày.Học đã toi cơm, nhưng chửa chín,Thi không ngậm ớt, thế mà cay.Sách đèn phó mặc đàn con trẻ,Lưng đấu nhờ trông một mẹ mày.Cống-hỉ,1 mét-sì2 thông mọi tiếng,Chẳng sang Tàu, cũng tếch sang Tây.
Sau khi ra bảngBụng buồn còn muốn nói năng chi,Đệ nhất buồn là cái hỏng thi.Một việc văn-chương thôi cũng nhảm,Trăm năm thân-thế có ra gì.Được gần trường-ốc3 vùng Nam-định,Thua mãi anh em đám Bắc-kỳ.Rõ thật nôm hay mà chữ dốt,Tám khoa chưa khỏi phạm trường-qui.4
Về bài thơ
Hai bài thơ Tú Xương viết về chuyện thi hỏng, một bài trước khi xem bảng và một bài sau khi xem bảng. Ông đi thi tám khoa, chỉ đỗ tú tài, nên chuyện hỏng thi là đề tài ông viết nhiều nhất.
Bài trước tự giễu mình "học đã toi cơm", bài sau buồn mà vẫn ngông: thua anh em đất Bắc, "nôm hay mà chữ dốt". Cái cười tự trào ấy chính là giọng riêng của thơ Tú Xương.
Lời giới thiệu của Ánh Đèn.
Chú thích
Cống-hỉ là tiếng Tàu, chính chữ là 恭 禧 cung hi (kính mừng), tiếng để chúc nhau.
2. Mét-sì (merci) là tiếng Tây, nghĩa là cám ơn.
3. Là nơi trường thi.
4. Trường-qui là phép tắc trường thi. Hồi xưa học-trò đi thi phải theo các phép tắc của quan trường định sẵn về cách viết quyển văn, về sự giữ quyển văn sạch sẽ và về các chữ lề lối phải theo, cùng các tên húy phải tránh, v. v.; người phạm trường-qui, dù văn hay chữ tốt đến đâu cũng phải đánh hỏng.
Có bản chép: Bút nghiên phó mặc....
Văn bản bài thơ, chú thích: Dương Quảng Hàm, Quốc văn trích diễm (1925), bài 27-28. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.
Đọc cả tập Thơ Tú Xương trong phòng đọc
Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.
Thơ Trần Tế Xương (Tú Xương) khác
Nguồn bài thơ: Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.