Ông phỗng đá

Nguyễn Khuyến

Hát nói

MưỡuNgười đâu tên họ là gì?Khéo thay chích-chích chi-chi nực cười.Giang tay ngửa mặt lên trời,Hay là còn nghĩ sự đời chi đây?NóiTrông phỗng đá lạ lùng muốn hỏi:Cớ làm sao len-lỏi đến chi đây?Hay tưởng trông cây cỏ nước non này?Chí cũng rắp chen chân vào hội Lạc¹?Thanh-sơn tự tiếu đầu tương hạc,靑山自笑頭將鶴Thương-hải thùy tri ngã diệc âu²?滄海誰知我亦鷗Thôi cũng đừng chấp chuyện đâu đâu,Túi vũ-trụ mặc đàn em sau gánh vác.Duyên kỳ-ngộ là duyên tuổi-tác,Chén chú, chén anh, chén tôi, chén bác,Cuộc tỉnh say say tỉnh cùng nhau.Nên chăng đá cũng gật đầu!

Về bài thơ

Bài hát nói, mở đầu bằng bốn câu "mưỡu". Nguyễn Khuyến đứng trước một ông phỗng đá giang tay ngửa mặt lên trời và hỏi đùa: ông còn nghĩ chuyện đời gì, hay cũng muốn chen chân vào hội các cụ già?

Hỏi phỗng mà cũng là nói mình: tóc đã bạc như lông hạc, thôi không chấp chuyện đâu đâu, việc lớn để lớp sau gánh vác, mình chỉ còn chén anh chén tôi, say tỉnh cùng nhau. Giọng thơ thâm trầm mà hóm hỉnh, rất Nguyễn Khuyến.

Lời giới thiệu của Ánh Đèn.

Chú thích

1. Tức là hội Lạc-xã kỳ-anh là hội các ông già về đời nhà Tống.

2. Nghĩa hai câu thơ: núi xanh tự cười đầu ta sắp trắng như lông con hạc, ý nói đầu đã bạc; bể (biển) biếc nào hay ta cũng là con chim âu (giống vịt nước hai bên đầu có hai chòm lông: mũ ni các cụ già đội cũng có hai miếng vải hai bên để che tai); ý nói cảnh già.

Coi tiểu-truyện tác-giả trang 20.

Câu hỏi đọc hiểu

I. Ý tưởng. — 1. Trong bài này tác giả muốn tả ý-chí gì? Tác-giả mượn vật gì để tả cái ý-chí ấy?

2. Bốn câu mưỡu tả gì? Tác-giả tả ông phỗng đá chú trọng về điều gì? Tại sao vậy?

3. Tác-giả thấy phỗng đá liền thổ lộ cái ý-chí gì của mình ra? Cách chuyển ý có tự-nhiên không?

4. Hai câu thơ cốt nói ý gì?

5. Cái quan-niệm về sự nhàn của các cụ ta thế nào? Cái quan-niệm ấy đối với tình-thế ngày nay có thích-hợp không?

6. So bài này với bài họa lại của ông Phan-văn-Ái.

II. Lời văn. — 1. Chích-chích chi-chi: 4 chữ ấy nói ý gì? — Hội Lạc là hội gì? — Chuyện đâu đâu là những chuyện gì? — Vũ-trụ: nghĩa đen hai chữ ấy. — Túi vũ-trụ nói ý gì? — Duyên kỳ-ngộ là duyên gì? — Cuộc tỉnh say là cuộc gì? sao gọi thế?

2. Cách bố-cục bài hát nói này có trúng cách không? Nói qua về thể-cách một bài hát nói chính-thức

Văn bản bài thơ, chú thích, câu hỏi: Dương Quảng Hàm, Quốc văn trích diễm (1925), bài 55. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.

Đọc cả tập Thơ Nguyễn Khuyến trong phòng đọc

Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.

Thơ Nguyễn Khuyến khác

Nguồn bài thơ: Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.