Thăng Long thành hoài cổ
Tạo-hóa gây chi cuộc hí-trường,1Đến nay thấm thoắt mấy tinh sương;2Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo,Nền cũ lâu-đài bóng tịch-dương.3Đá vẫn bền (trơ) gan cùng tuế nguyệt,Nước còn cau mặt với tang-thương.4Ngàn năm gương cũ soi kim-cổ,Cảnh đấy người đây luống đoạn-trường!
Về bài thơ
Thăng Long là kinh đô của nước ta qua các triều Lý, Trần, Lê. Khi triều Nguyễn dời kinh đô vào Huế, Bà Huyện Thanh Quan trở lại thành cũ và viết bài thơ hoài cổ này.
Lối xưa xe ngựa nay chỉ còn cỏ thu, nền lâu đài cũ chỉ còn bóng chiều; đá vẫn "bền gan", nước vẫn "cau mặt" với cuộc bể dâu. Cảnh vật đổi thay mà nỗi buồn của người đứng nhìn thì không đổi, nên câu kết dồn lại thành "luống đoạn trường". Giọng thơ trang trọng, đối nhau rất chỉnh, đúng phong cách của bà.
Lời giới thiệu của Ánh Đèn.
Chú thích
1. Là giạp tuồng. Cuộc đời cũng như cái giạp tuồng biến đổi luôn luôn.
2. Bao nhiêu lần sao mọc sương sa, nghĩa là bao nhiêu ngày tháng.
3. Xưa là lối xe ngựa mà nay chỉ có cỏ thu; xưa là lâu đài mà nay chỉ có bóng mặt trời buổi chiều
4. Đá vẫn trơ trơ trải mấy năm tháng cứ bền gan mãi. Nước gờn-gợn như cau mặt về nỗi sự đời thay đổi bể dâu.
Câu hỏi đọc hiểu
I. Ý tưởng. — 1. Bài thơ này về thể gì? Đại ý nói gì? Thành Thăng-long đối với lịch-sử nước ta có quan hệ thế nào?
2. Hai câu đề tác-giả có ý than thở về nỗi gì? — Tác-giả lấy những cảnh gì để chứng cuộc tang thương biến đổi? — Hai câu luận ngụ ý gì? — Trông cảnh-tượng thành Thăng-long, tác-giả tư-tưởng cảm-xúc thế nào?
II. Lời văn. — 1 Tại sao lại ví cuộc đời như hí trường? Xe ngựa đây tả cảnh-tượng gì? Lâu-đài đây là nói những lâu đài nào? Bền gan với cau mặt, đem nói về đá và nước: cách dùng chữ thế gọi là gì? Gương cũ là những gương nào? Soi kim cổ nghĩa gì? Cắt nghĩa hai chữ đoạn-trường.
2. Bài thơ này làm theo luật bằng hay luật trắc? Phân biệt hai luật ấy. Xét xem các vần trong bài thơ này có hiệp với nhau không?
Văn bản bài thơ, chú thích, câu hỏi: Dương Quảng Hàm, Quốc văn trích diễm (1925), bài 16. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.
Đọc cả tập Thơ Bà Huyện Thanh Quan trong phòng đọc
Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.
Thơ Bà Huyện Thanh Quan khác
Nguồn bài thơ: Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.