Thoát vòng danh lợi
Chen chúc lợi danh đà chán ngắt,Cúc, tùng, phong, nguyệt, mới vui sao!Đám phồn-hoa trót bước chân vào,Sực nghĩ lại giật mình bao kể xiết!Quá giả vãng nhi bất thuyết1,Cái hình hài làm thiệt cái thân chi2?Cuộc đời thử ngẫm mà suy,Bạn tùng cúc xưa kia là cố cựu.Hẹn với lợi danh ba chén tửu,Vui cùng phong nguyệt một câu thơ.Chuyện cổ kim so sánh tựa bàn cờ,Riêng vui thú giang, sơn, phong, nguyệt.Mặc xa-mã thị-thành không dám biết.Thú yên-hà3 trời đất để riêng ta.Nào ai ai biết chăng là!
Về bài thơ
Bài hát nói của Nguyễn Công Trứ khi đã chán cảnh "chen chúc lợi danh". Ông quay về với cúc, tùng, gió, trăng, ba chén rượu, một câu thơ, coi chuyện xưa nay như một bàn cờ.
Cái nhàn ở đây không phải trốn đời, mà là cái nhàn của người đã đi hết đường công danh, nay "thú yên hà trời đất để riêng ta". Dương Quảng Hàm gợi ý đọc bài này bên cạnh bài "Đời người thấm thoắt" của Cao Bá Quát để so hai cách nhìn danh lợi.
Lời giới thiệu của Ánh Đèn.
Chú thích
1. 過 者 往 而 不 說: Việc đã qua không cần nói nữa.
2. Hình hài: xác thịt; thân: tâm tình. Câu này ý nói: Chớ nên ham danh lợi bề ngoài mà làm khổ tâm thân mình.
3. Yên hà 煙 霞 là khói và mây; thú yên hà là thú của người nhàn-tản ẩn-dật.
Câu hỏi đọc hiểu
I. Ý tưởng — 1. Bài này tả cảnh nhàn của bực người nào? — Tóm đại ý các đoạn trong bài này.
2. Tác-giả coi danh lợi thế nào? — 3. Các cuộc tiêu-khiển nói trong bài này có phải là những cuộc các cụ thường thưởng không?
4. So bài này với bài « Đời người thấm thoắt » của ông Cao-bá-Quát ở trên. Có những ý gì giống nhau? khác nhau?
II. Lời văn — 1. Cúc, tùng, phong, nguyệt: nghĩa đen bốn chữ ấy. Đây nói chung những cái gì? — Phồn-hoa là thế nào? — Hình-hài với thân khác nhau thế nào? — Nghĩa những câu 9, 10 và 11. — Câu kết ý nói gì?
2. Trong bài này có nhiều chỗ tương-phản (antithèse) không? Nhặt những chỗ ấy ra.
Văn bản bài thơ, chú thích, câu hỏi: Dương Quảng Hàm, Quốc văn trích diễm (1925), bài 60. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.
Đọc cả tập Thơ Nguyễn Công Trứ trong phòng đọc
Không cần tài khoản. Chọn một chỗ ngồi, sách mở ngay trên bàn của bạn.
Thơ Nguyễn Công Trứ khác
Nguồn bài thơ: Wikisource tiếng Việt. Tác phẩm thuộc phạm vi công cộng.