Phú bần truyện diễn ca

Phủ bần truyện thiệt tiếng tây, diển ra quâc ngử cho bầy trẻ coi. Xấu xa lánh, tốt học đòi, nhờ gương người trươc đặng soi mình rày. Dều nghi rủi, té ra may; cho hay muôn sự ở tay Thợ-trời. I. Có người phú quí trên đời, Huỳnh-trâm (Wildstrom) tổng trấn ở nơi Tây-thành. Lòng nhơn đạo, nết hiền lành, xa xuôi mến đưc, gần quanh đẹp lòng. 10 Một ngày rảo bươc thơ phòng, xem hai bưc tượng, xet đồng tài nhau. Phut đâu nghe động cửa lầu, giựt mình ngươt mặt day đầu ngó ra. Thấy công tử bươc vào nhà, tuổi xuân tươi tắng, mặt hoa vui mầng. Hỏi rằng: « gặp hội long vân, bảng rồng tên đứng đặng lần nầy chăng? — Con là An-phap (Alfred) thưa rằng: thi rồi kỳ nhứt, bảng đăng thứ nhì. 20 Chợt nhìn hai bức tượng ni; rỏ ràng thủy tú sơn kỳ cảnh tiên. Khéo thay net vẻ thiên nhiên, chẳng hay thợ đó họ tên là gì? — Rằng: người thợ H. tài kỳ! còn phần thợ Hoạch (Wald) thất thì thương thay! Kiểu ra khéo, net vẻ hay; mà danh khó sánh khó tày thợ kia. Nên còn đang nghỉ đang suy, một đàng danh tượng, một thì tài nhân. 30 Hoạch đòi năm chục đồng vàng, thà mua tượng H. bởi chàng có danh. Hai trăm vàng ấy củng đành, tuy bằng bốn thiệt, tài lành nên mua. — Thưa rằng: Hoạch vẻ chẳng thua, đám rừng như tạc, cảnh chùa giống in. » Bèn xin mua lấy cho mình, thấy đề tên Hoạch, động tình thương riêng. Vì chưng Do (Georges) vốn bạn hiền, là con thợ Hoạch, đậu trên các trò. 40 Thương con mua tượng ấy cho, sau đây nói tiếp sự Do thể nào. II. Do nầy trí cả tài cao; dỏi theo đạo chánh, xen vào thánh môn. Trời cho cha khéo con khôn, trưởng hương dự thí bảng long đứng đầu. Hai thân kẻ yếu người đau; làm cho hoa héo cỏ xàu xiêt bao! Trong khi An-phap bươc vào, thấy cha xem tượng miệng chào lòng vui. 50 Đây Do thấy mẹ ngậm ngùi; vào thăm cha ngủ lén lui ra ngoài. Ấy nên mừng một tủi hai, nhà xuân vừa dậy, hỏi ai tới nhà. Do bèn chạy lại hun cha, nghe hơi thở nặng, lụy hoà thấm bâu. Hai thân đổ ngọc tuôn châu, rằng: « mình đả khá chớ âu phiền lòng. Người nhơn ngải, kẻ hiếu trong, đất trời che chở, núi sông phò trì. 60 Tuổi xanh gặp hội khoa kỳ, bảng đăng chư sỉ nghe thì hôm qua. — Dám thưa phước đổ thủ khoa, có tờ chủ khảo, trình cha tỏ rày. » Nghe thôi nở mặt nở mày, gặp hồi lan cuc đợi ngày bồng tang. Giờ lâu Hoạch lại dỉ rằng: « muốn con tấn sỉ mới bằng lòng cha. Song nghèo khó thế đi xa; lấy chi ăn học mà ra kinh kỳ. » 70 Hảy còn ngồi nghỉ nằm suy, nàng rằng: « đừng ngại việc chi có Trời. Nầy! ai xui khiến lạ đời; sớm ra lại gặp một người giàu sang. Thấy cầm bưc tượng đi ngang, cho quân lại khiến đem đàng dinh coi. Vâng lời theo got tới nơi, nhà quan hỏi giá tượng tôi mấy vàng. Vụt đòi dưt giá ngàn quan, người bèn dạy để gat ngang song hồ. 80 Hỏi nhà ta ở nơi mô; mua chăng sao củng cho vô trả lời. » Tiếng nàng nói mới vừa rồi, kế đâu quân đến tạn nơi cửa nhà. Do trông thấy dạng chạy ra, hỏi quân: « có việc chi mà đến đây? — Thưa rằng: tổng trấn quan thầy, vàng trao năm chục, thơ thời một phong. Dạy giao cả thảy cho ông, xin khai thơ ấy hầu thông việc gì. » 90 Giao rồi lính trở ra đi; nghỉ may phươc gặp một vì nhà quan. Hoạch rằng: « đó củng nhờ nàng, không nhưng lở vận cùng đàng cậy trông. — La-cơ-tich (Marguerite) nói nhờ chồng: của chàng thiếp bán; có công khó gì! — Hoạch rằng: tượng ấy ra chi, bấy lâu bỏ đó, có thì như không. » Gẩm ra việc bởi Hóa-công, cả nhà cảm tạ hết lòng kính tin. 100 Thảo ngay Trời giúp dất gìn; tới đây kể sự tử sinh một hồi. III. Thôi! vai tuồng Hoạch mản rồi, cach vài ba bửa tâc hơi mỏn dần. Vợ con lẩn quẩn tay chân; khó đo đoạn thảm, dể cân nổi …