Cửu mỹ kỳ duyên

Văn-tự cảm nhân, không gì mạnh bằng tiểu-thuyết. Người ta ở đời, mối thất tình chan-chứa trong lòng, miệng không thể nói ra được, bút không thể tả ra được; nhất-đán có chỗ kích-phát thời chuyển-động rất mau; tiểu-thuyết tức là cái máy kích-phát trong lòng người ta đó; nó đã có tài kích-thích, làm cho não-cân ta cảm-giác rất linh-tiếp, cho nên xem đến chuyện Đại-Thánh, Phong-Thần, thời tóc gáy tự-nhiên dựng ngược; xem đến chuyện Phật-Bà, Thị-Kính, thời nước mắt tự-nhiên chứa-chan; nó lại có cái tài tẩm-nhuận làm cho ái-tình ta, thấm-thía mãi về sau; cho nên đọc hết bộ Tây-Sương-Ký mà trong óc vẫn còn mơ màng, đọc hết bộ Phấn-Trang-Lâu mà tấm lòng vẫn còn tơ-tưởng, mới biết rằng tiểu-thuyết có thể cảm-phát lương-tâm cho người ta, mà cũng có thể bại-hoại tâm-thuật của người ta. Tiểu-thuyết can-hệ như vậy, thời những nhà chước-thuật cũng nên lựa mà phiên-dịch để giúp một phần công-ích cho xã-hội.

Nhân khi thong-thả, xem chuyện Cửu-Mỹ-Kỳ-Duyên, mới thoạt nghe vẫn tưởng là hoa-nguyệt tình-sử, đến khi xem hết một lượt thời đều thuộc về luân-lý cương-thường, nào là anh-hùng, liệt-nữ, tài-tử, giai-nhân, nghĩa-phu, tiết-phụ, cho đến người dâm nịnh bất lương, tưởng-tượng như hiện hình ngay trước mắt khiến cho ta chia vui, chia buồn, chia cười, chia khóc với cổ-nhân; khi thời tím ruột căm gan, khi thời nức lòng hởi dạ, cảm-tình không thể ngăn át được. Kìa như Hồ Công-tử, am-danh ẩn-tính, lưu-lạc giang-hồ, thế mà đi đến đâu cũng gặp kỳ duyên đến đấy, thực là có số đào hoa; vả lại giai anh-hùng gái thuyền-quyên, cân tài sắc cũng vừa đôi phải lứa. Sau chín vị mỹ-nhân, cảnh-ngộ mỗi người một khác, mà dạ sắt lòng son, gương trong ngọc chuốt, cũng đủ làm gương cho bọn quần-thoa. Than ôi! Hồng-nhan đa truân, anh-hùng lạc nạn, con tạo vẫn thường hay chêu ngươi; nhưng dan-truân rồi cũng có khi gặp-gỡ, hoạn-nạn rồi cũng có lúc vẻ-vang, ấy là cái lẽ xoay vần của Tạo-hóa.

Nay đương buổi học-giới cải-lương; chữ quốc-ngữ học tập rất tiện, sách quốc-ngữ phiên-dịch rất nhiều; nhưng xét kỹ mà xem thời phần nhiều thuộc về hoa-nguyệt, phong-tình mà luân-lý hãy còn khuyết-điểm, vậy đem chuyện Cửu-Mỹ dịch ra quốc-ngữ, ước làm 13 hồi, mỗi hồi mỗi khác, càng đọc càng vui, cũng muốn cho bạn cân-quắc nữ-lưu, bắt chước mà noi theo tới mục-đích; chứ không những mua vui đôi ba khi nhàn-hạ mà thôi đâu.

Nay tựa.

Phạm-Quang-Sán

Hồi thứ nhất

CỬU MỸ KỲ DUYÊN

HỒI THỨ NHẤT

Thái Phu-nhân mộng triệu bất thường,

Hồ Công-tử đi chơi gây vạ.

Đời vua Thánh-Hòa nhà Minh, có một vị lão-thần tên là Hồ-Chấn-Nhạc, người huyện Hoa-Âm tỉnh Thiểm-Tây, có công chinh nam, được phong làm Hộ-Quốc-Công; Phu-nhân là Lý-Thị, sinh được năm vị Công-tử:

1° Hồ-Tất-Thái, làm Chính-điện đại-tướng-quân.

2° Hồ-Tất-Hoa, làm Đô-sát-viện ngự-sử.

3° Hồ-Tất-Hằng, làm Đề-đốc trấn-thủ biên-quan.

4° Hồ-Tất-Hanh được chiệu làm Phò-mã, cùng Công-chúa kết thân, còn người thứ năm là Hồ-Tất-Tùng mới 18 tuổi, my thanh mục tú, tướng-mạo khôi-ngô, vẫn ở nhà học tập và phụng mẫu-thân.

Năm ấy Lý Phu-nhân bẩy mươi tuổi, các vị Công-tử đưa các phu-nhân về quê hương, trước là chúc thọ mẫu-thân, sau là làm lễ tiên-tổ. Phò-mã và Công-chúa cùng tâu với Thánh-Thượng xin cho cả Hoàng-ngoại-tôn về Hoa-Âm chúc thọ. Thiên-Tử chuẩn tấu, cho cung-nga thái-giám sắm kiệu đưa về.

Hồ-Tất-Tùng dọn-dẹp cửa nhà, sắm-sanh lễ-vật, dải bàn đặt ghế, cheo đèn kết hoa, chưa bao lâu, Phò-mã cùng Công-chúa và các vị Phu-nhân đến nơi, con cháu đề-huề, họ-hàng đông-đủ, Thái-quân lấy làm vui mừng lắm. Các quan ở gần đó đều đem lễ đến chúc mừng; ngoài cửa sôn-sao, cờ tàn rợp đất; trong nhà rộn-rịp, nhã-nhạc vang giời, thực là một tiệc rất vui-vẻ. Chúc thọ xong rồi, đem nhau đến từ-đường làm lễ tế Tổ, chỉ có một mình Thái-quân ở nhà.